Cà phê túi lọc Quảng Trị là món dễ mang nhất cho ai sống và làm việc ở đặc khu Cồn Cỏ, nơi mọi thứ từ đất liền đều đi theo tàu. Mỗi túi đóng riêng, không cần phin, không cần máy, chỉ cần nước sôi và một chiếc cốc. Bài viết hướng dẫn cách pha túi lọc ngon từng bước, cách tính nước khi nước ngọt trên đảo quý, cách giữ túi khô qua chuyến biển và chọn túi làm quà ra đảo. Các loại túi lọc nhắc tới có thể tìm trên Forcoffee.vn.
Ba lô ra đảo Cồn Cỏ: vì sao túi lọc hợp với đặc khu duy nhất của tỉnh
Trong 78 đơn vị cấp xã của tỉnh Quảng Trị mới, gồm Quảng Trị cũ và Quảng Bình cũ, Cồn Cỏ là đặc khu duy nhất. Đảo rộng khoảng 2,3 km², nằm cách mũi Lay trên đất liền khoảng 27 km về phía đông, dân số khoảng 400 người theo số liệu năm 2023.
Trên một hòn đảo nhỏ như vậy, cán bộ, chiến sĩ và người dân sống chủ yếu bằng hàng hóa mang từ đất liền ra. Theo Wikipedia, chuyện cấp điện và nước ngọt trên đảo vẫn còn là bài toán chưa giải xong. Mỗi thứ xếp vào ba lô hay thùng hàng đều phải gọn, nhẹ, chịu được ẩm và không cần thiết bị đi kèm. Một bộ phin nhôm, một máy pha hay một túi bột lớn mở ra dùng dần đều không hợp lắm với điều kiện ấy. Đó là lý do nên tính đến cà phê túi lọc Quảng Trị khi chuẩn bị hành lý ra đảo.
Cà phê túi lọc Quảng Trị giải quyết gần hết những điểm khó đó. Mỗi túi chứa sẵn một liều bột, đóng gói riêng, cả chục túi chỉ nặng hơn một lạng một chút. Pha xong, bã nằm gọn trong túi giấy, không phải rửa phin, không tốn thêm nước tráng dụng cụ. Từ năm 2015, Cồn Cỏ chuyển từ đảo quân sự sang đảo dân sự, mở cửa cho du lịch, nên khách ra đảo vài ngày cũng có nhu cầu tương tự. Phần tiếp theo đi từ chọn kiểu túi, cách pha ngon, cách tính nước, đến cách giữ túi qua chuyến biển và chọn quà gửi ra đảo.
Mua cà phê túi lọc tại Quảng Trị: cách pha túi lọc ngon
Túi treo miệng cốc hay túi ngâm: chọn kiểu cà phê túi lọc cho đảo
Trên kệ hàng, cà phê túi lọc Quảng Trị có hai kiểu chính, nhìn qua dễ nhầm nhưng cách pha khác nhau. Chọn đúng kiểu ngay từ lúc mua giúp ly cà phê túi lọc Quảng Trị pha trên đảo đỡ phải đoán.
Kiểu thứ nhất là drip bag, túi lọc có hai tai giấy để treo lên miệng cốc. Theo các tài liệu ngành, kiểu túi này ra đời ở Nhật Bản và phổ biến từ thập niên 1990. Nước được rót từ trên xuống, chảy qua lớp bột rồi nhỏ xuống cốc, giống một chiếc phễu pha tay thu nhỏ. Kiểu này cho ly trong, hương rõ, nhưng cần cốc có miệng vừa với tai túi và cần rót chậm. Cốc men tráng hay cốc nhựa cứng miệng cỡ vừa thường treo được chắc chắn.
Kiểu thứ hai là túi ngâm, giống túi trà: bột nằm trong túi lưới, thả vào cốc nước nóng và ngâm vài phút. Kiểu này không cần cốc đúng cỡ, không cần rót cẩn thận, hợp với lúc vội hoặc khi chỉ có ca nhôm, cốc giữ nhiệt miệng hẹp. Đổi lại, vị thường dày hơn và khó chỉnh độ đậm hơn, vì bột ngâm suốt thời gian pha. Với người ở đảo, có thể mang cả hai: drip bag cho ly sáng thong thả, túi ngâm cho ca trực hay lúc đi biển. Dù chọn kiểu nào, hãy xem bao bì cà phê túi lọc Quảng Trị ghi rõ kiểu túi và cách pha trước khi đặt số lượng lớn.
Cách pha cà phê túi lọc ngon trong sáu bước, chỉ cần nước sôi và một chiếc cốc
Cách pha dưới đây dành cho drip bag, kiểu phổ biến nhất của cà phê túi lọc Quảng Trị. Cả quy trình chỉ mất vài phút và không cần dụng cụ gì ngoài nước sôi, một chiếc cốc và một chiếc ấm hay phích có vòi rót.
Bước một, đun nước sôi rồi để nghỉ chừng nửa phút. Cồn Cỏ nằm sát mặt biển nên nước sôi gần đủ 100°C, trong khi tiêu chuẩn máy pha của SCA đặt nhiệt độ nước tiếp xúc bột trong khoảng 90–96°C; chờ một chút giúp ly bớt gắt. Bước hai, tráng cốc bằng chút nước nóng nếu nước đủ dùng, để cốc không hút mất nhiệt. Bước ba, xé phần đầu túi cà phê túi lọc Quảng Trị theo đường kẻ, kéo hai tai giấy và treo chắc lên miệng cốc, lắc nhẹ cho bột dàn phẳng.
Bước bốn, rót một lượng nước vừa đủ thấm ướt bột rồi chờ khoảng hai mươi đến ba mươi giây. Bột cà phê mới rang còn giữ khí CO2, lớp bột sẽ nở phồng lên; để khí thoát ra trước thì nước lượt sau mới chiết đều. Bước năm, rót tiếp chậm thành ba bốn lần, mỗi lần đợi nước rút gần hết mới rót tiếp, không đổ đầy túi một lúc vì nước sẽ tràn qua mép túi mà không đi qua bột. Bước sáu, nhấc túi ra khi đã đủ lượng nước, không bóp túi vì phần nước cuối thường đắng chát. Nếm trước, rồi mới thêm đường hay sữa đặc. Làm quen sáu bước này, mỗi gói cà phê túi lọc Quảng Trị cho ra ly gần giống nhau dù pha ở nhà, trên tàu hay ngoài đảo.
Nước ngọt quý trên đảo: tính lượng nước cho mỗi túi lọc
Ở đất liền, rót thừa nửa cốc nước không ai để ý. Trên đảo, nước ngọt là thứ phải tính, nên biết một gói cà phê túi lọc Quảng Trị cần chừng bao nhiêu nước là vừa giúp vừa tiết kiệm vừa có ly ngon.
Tiêu chuẩn cho máy pha gia đình của Hiệp hội Cà phê Đặc sản (SCA) dùng tỷ lệ khoảng 55 g bột cho mỗi lít nước. Quy ra, một gói cà phê túi lọc Quảng Trị chứa 10 g bột hợp với khoảng 180 ml nước, túi 12 g hợp với khoảng 220 ml. Nhiều hãng in khuyến nghị 150–180 ml cho mỗi túi trên bao bì, vì người Việt quen ly đậm hơn. Con số in trên gói là điểm bắt đầu hợp lý, sau đó chỉnh theo khẩu vị. Rót quá nhiều, ly loãng và nhạt; rót quá ít, ly đặc nhưng chưa chiết hết hương.
Cách đơn giản để khỏi đoán là đánh dấu mức nước trên chiếc cốc mình hay dùng. Lần đầu, đong bằng chai nhựa có vạch, rót đúng lượng khuyến nghị vào cốc rồi vạch một đường bằng bút dạ. Những lần sau chỉ cần rót tới vạch. Với phích nước đun sẵn từ sáng, một phích khoảng một lít đủ pha bốn năm gói cà phê túi lọc Quảng Trị cho cả tổ. Không nên dùng lại túi đã pha cho cốc thứ hai: phần hương ngon nhất đã đi theo lượt nước đầu, lượt sau chỉ còn vị chát và nhạt, tốn thêm nước mà không được ly ngon.
Ly nhạt, chua hay đắng: chỉnh cách pha ngay tại bàn
Cùng một gói cà phê túi lọc Quảng Trị, người pha khác nhau có thể cho ra ly rất khác. Phần lớn lỗi nằm ở nước, ở tốc độ rót hoặc ở độ tươi của túi, và đều sửa được ngay trong lần pha sau.
Ly nhạt, loãng, mỏng vị thường do rót quá nhiều nước hoặc rót quá nhanh, nước chảy qua bột mà chưa kịp chiết. Lần sau, hãy giảm nước về đúng vạch đã đánh dấu và rót chậm hơn, chia nhiều lượt. Nếu vẫn nhạt dù rót đúng, có thể gói cà phê túi lọc Quảng Trị đã để lâu sau ngày rang hoặc bao bì bị hở, hương đã bay mất. Ly chua gắt thường do nước chưa đủ nóng, chẳng hạn nước trong phích đã để từ đêm hôm trước. Đun lại nước cho sôi rồi để nghỉ chừng nửa phút là đủ.
Ly đắng chát thì ngược lại: nước quá nóng ngay lúc sôi sùng sục, túi ngâm quá lâu hoặc người pha bóp túi lấy giọt cuối. Hãy nhấc túi ra khi đủ nước và bỏ thói quen bóp túi. Gió biển cũng là yếu tố riêng của đảo: pha ngoài hiên lộng gió, cốc nguội rất nhanh và nước rót sau lạnh hơn nước rót đầu. Nên pha trong nhà hoặc chỗ khuất gió, dùng cốc dày thành. Khi đã tìm được cách pha vừa miệng, ghi lại lượng nước và số lượt rót, để lần sau pha cà phê túi lọc Quảng Trị không phải thử lại từ đầu.
Giữ cà phê túi lọc qua chuyến tàu và hơi muối biển
Từ lúc rời kho trên đất liền đến lúc được pha trên đảo, gói cà phê túi lọc Quảng Trị phải qua quãng đường bộ, chuyến tàu và nhiều ngày nằm trong không khí ẩm, mặn. Bao bì quyết định phần lớn hương còn lại khi xé túi.
Điểm cần tìm đầu tiên là mỗi túi lọc có được đóng trong một gói nhôm hay màng nhiều lớp riêng hay không. Cà phê túi lọc Quảng Trị để trần trong một hộp chung sẽ hút ẩm và mất hương ngay khi hộp được mở lần đầu. Một số nhà sản xuất bơm nitơ vào từng gói, đưa lượng oxy còn lại xuống dưới khoảng 3%, theo MTPak; một nhà rang cho biết cách này giữ hương lâu hơn đáng kể so với gói không bơm. Ngày rang hoặc ngày đóng gói in trên hộp giúp biết túi còn tươi tới đâu.
Khi mang ra đảo, hãy để nguyên các gói trong hộp giấy, bọc thêm một túi nhựa có khóa kéo rồi xếp vào thùng nhựa kín có nắp. Lớp ngoài cùng này chặn hơi nước và hơi muối, đồng thời giữ hộp không bị bẹp khi bốc dỡ hàng. Cuối năm, khi biển động và tàu có thể phải hoãn chuyến, người ở đảo nên dự trữ dư ra một ít. Gia đình ở Đồng Hới hay các xã ven biển của Quảng Bình cũ gửi hàng cho người thân ngoài đảo cũng nên đóng theo cách này. Trên đảo, cất thùng cà phê túi lọc Quảng Trị ở chỗ khô, cao, tránh nắng chiếu trực tiếp và xa khu bếp có mùi mắm, mùi dầu.
Quà từ đất liền: chọn cà phê túi lọc Quảng Trị cho người ở đảo
Với người ở Cồn Cỏ, một hộp cà phê túi lọc Quảng Trị từ đất liền là món quà thiết thực: nhẹ, bền, dùng được ngay. Chọn đúng vị và đọc kỹ bao bì giúp món quà được dùng hết thay vì nằm trong góc tủ.
Gợi ý dễ nhất là chọn túi có Arabica Khe Sanh, vùng cà phê của chính tỉnh nhà vừa tròn 100 năm kể từ khi Eugène Poilane đưa cây cà phê về năm 1926. Theo bản mô tả chỉ dẫn địa lý Khe Sanh, cà phê rang của vùng có nước pha trong, đắng nhẹ, chua sáng. Với người quen ly đậm, túi Robusta hoặc túi phối nghiêng Robusta hợp hơn; Robusta thường có lượng caffeine gần gấp đôi Arabica. Bao bì cần ghi rõ loại hạt, tỷ lệ phối nếu có, khối lượng bột mỗi túi và ngày rang. Theo Nghị định 43/2017, nhãn nhấn mạnh Arabica Khe Sanh thì phải ghi tỷ lệ phần đó.
Người làm việc theo ca, trực đêm trên đảo nên để ý lượng caffeine. EFSA cho rằng người lớn khỏe mạnh dùng tới 400 mg caffeine mỗi ngày là an toàn, với liều đơn tới 200 mg; một ly cà phê lọc 200 ml chứa khoảng 90 mg. Hai ba túi một ngày vẫn nằm trong mức này, nhưng ly cuối nên uống xa giờ ngủ. Nhiều gia đình ở Quảng Bình cũ và Quảng Trị cũ có người thân làm việc ngoài đảo, nên một hộp cà phê túi lọc Quảng Trị vài chục túi là cỡ quà vừa phải. Quán, homestay hay văn phòng cần số lượng lớn có thể liên hệ Forcoffee.vn để được báo giá sỉ.
